Имлиқ сөз. Хушаллиниш, һайаҗанлиниш йаки һәйран қелиш сәвәбидин қилинидиған нида, хитаб, шавқун-сүрән: бовай бөриниң вапасизлиқидин ғәзипи өрләп уни кәтмән билән салғили туруптикән, айһай, бөрә дунйаға кәлгинигә миңбир пушайман йәпту.

Исим [айим+қиз] қизларни һөрмәтләп атиғанда қоллинидиған сөз: бирмәһәл хизмәткарлар қатариға чүшүп қалған нарәсидә қиз йәнә башқидин айимқиз дәриҗисигә көтүрүлди.

Пеил ①рәһимшәпқәт қилмақ, йүзхатирисини қилмақ, әзиз дәп билмәк: йаманни айисаң йахшилиқ йоқ (мақал). ②Еһтийат қилмақ, асримақ, авайлимақ, теҗимәк: дүшминиңни қаттиқ ур, калтикиңни айима (мақал). ＊Ат айиған ат минәр, кийим айиған тон кийәр (мақал). ③Йошурмақ, қизғанмақ: худа униңдин һечниемини айимай, семизлик вә сағламлиқни әң алий мукапат сүпитидә бәхшәндә қипту.

Исим ①айалларға һөрмәт йүзисидин мураҗиәт тәриқисидә ейтилидиған сөз: қени, хан айим, мәрһәмәт. ②Айалларниң исми.

Өлмәй һайат турмақ; ишқилип тирик йүрмәк:-йахши балам, йахши, ишқилип айиғимдин шамал өтүп туруватиду, -деди ана аранла.

Ишни тез қилидиған, иштин қачмайдиған, тетик.

Йахшилиқ елип кәлмәк:-бу балиниң айиғи йарашти, -деди чоң дадам.

Барған йеридә пешкәллик кәлтүридиған; палакәт, бәхтсизлик пәйда қилидиған; айиғи йарашмайдиған, алди җут: падишаһниң айиғи қурғақ бир қизи бар иди.

①Йол меңишни өгинивалмақ, маңалайдиған болмақ. ②Нәтиҗиси чиқмақ, хуласиланмақ; ахирлашмақ, түгимәк: ташвай: бу ишниң айиғи чиқишқа зади көзүм йәтмәйду.

Иш хушйақмайдиған, иш қилсиму бәк алдиримай қилидиған; һурун: айиғи еғир адәм.

1. Пеил ①түси, рәңги өзгирип, бурунқи һалитини, бурунқи рәңгини йоқатмақ; өңмәк. ②Миҗәз-хулқи, әдәп-әхлақи йаманлашмақ, йаман тәрәпкә өзгәрмәк, бузулмақ: йирақтики дүшмәндин, айнип кәткән дост йаман (мақал). 2. ③Пикридин, нийитидин, сөзидин қайтмақ, пикрини, нийитини өзгәртмәк: мадотәйниң хетини мәндин алдиңиз, әмди нечүн билмидим айнип қалдиңиз? ④Әқлидин азмақ, елишип қалмақ, сараң болмақ: һәй, кичик әпәнди, қариғина, чоң әпәндиңни! Айнип қалдиму? Немә? ⑤Илишмақ: көңли айнимақ. 3. Пеил ①тутмақ, авумақ, көпәймәк: хоп айниди көчәтләрму чечәкләп, мевә алдуқ күздә раса етәкләп. ②Күчәймәк, еғирлашмақ: әнвәрниң кесили техиму айнип қалди.

«Айнимақ» пеилиниң өмлүк дәриҗиси.