Исим. Һийлигәрлик; бишәмлик, ушшуқлуқ, өктәмлик, урушқақлиқ:-әҗәб азазуллуқ қилип кәтти, бу бишәм хотун!-Деди у һәлимә чиқип кәткәндин кейин.

Исим [әрәбчә] ①җин-алвасти: қанчә җан, қанчә кемә йәм болмиған долқунларға, өткән кечә түн азазули чирқириған чағда!? ②Көчмә. Һийлигәр һәм учиға чиққан бишәм, ушшуқ, урушқақ, өктәм: азазул хотун.＊Ваййәй патимә һәдә, җаңзиларға бериш майақта турсун, бағқа чиқип сәл йоқап кәтсәм, кәйнимдин бөҗиләрдәк маришип йүридиған болди, бу азазуллар.

Исим [парсчә] җисманий һәм роһий җәһәттики азаб; җәбир-җапа: азар бәрмәк. Азар йәтмәк.

Сүпәт [әрәбчә] ①кәң, кәңташа: азадә өйниң деризисигә қойулған йоған бир тәштәктики әтиргүл аҗайип чирайлиқ ечилип кетипту. ②Әркин, ечилип-йейилип, бәһузур; хатирҗәм:-йаалла қизим,-деди у чирайиға зорлап күлкә түсини берип,-һәптидә бир келидиған йәкшәнбидә бизму сән билән бир дастиханда олтуруп, азадә муңдишидиған вақит болидикән .③Халий, айрим: у:-мениң сиз билән азадирәк сөзләшкүм келиду,-деди. ④Хотун-қизлар исми.

Пеил ①кәңташа болмақ, кеңәймәк: өй ичи хели азадиләшти. ②Көчмә. Ғәм-әндишә, дәккә-дүккидин халий болмақ; хатирҗәм болмақ: тоғра, җаһан йоруп көңүл азадиләшти. Һәммила адәм пәрваз қилсам дәйду.

«Азадиләшмәк» пеилиниң мәҗбурий дәриҗиси.

Исим. Җиддий, алдираш болмиған, азадә һаләт.

Исим. Азадә, арамхуда болған һаләт.

Исим ①азад болған, азадлиққа еришкән һаләт; һөрлүк, әркинлик: сотсийалистик җәмийәттә айалларниң азадлиқиға дәхли-тәруз қилиш әлвәттә җинайәт болиду. ②Мәмликитимиздә гоминдаң һакимийити ағдурулуп җуңхуа хәлқ җумһурийити қурулған вақит:-азадлиқтин бурун немә иш қилғандиңиз?-Дәп сориди қурбан шуҗи наман тағидин. ③Кона диний мәктәпләрдә оқуғучиларни оқуш вақти ахирлишишидин бурун қойуп бериш.

Сүпәт [парсчә] ①өз әркинлики, һоқуқи өз қолида болған, әркинликкә еришкән, қуллуқтин, асарәттин қутулған; һөр, әркин: азад вәтән. Азад заман. Азад болмақ. Азад қилмақ. ②Өз һалиға, мәйлигә қойулған, һечқандақ мәҗбурийәт билән бағланмиған; бош: «он икки муқам» өзини мәлум һекайилиқ тарихий дастан йаки қәһриманға бағлап, четип қойидиған тарихий чәклимидин азад.

Пеил. Җисманий йаки роһий җәһәттин җапа мушәққәткә, қийинчилиққа дучар қилмақ; дәрдкә салмақ: айал униму байиқидәк уруп азаблапту.

Сүпәт ①җисманий йаки роһий җәһәттә қийналған; дәрдлик, қайғулуқ: нахшисиз, уссулсиз өткән күнүм сиртмақта турғандәк азаблиқ! ②Җапа-мушәққәтлик; мүшкүл, қийин, тәс: икки чақиримдин ошуқрақ азаблиқ сәпәрдин кейин, улар өңгүргә йетип кәлди.