Сүпәт [парсчә] <يېزىق تىلى> Хараб, вәйран, сорулған, бузулған, түгәшкән: һәммә ишимиз бәрбат болди.＊Немә қилсун, кимгә әйлсун дад, җими күткән үмиди болди бәрбат.

Исим. Бәрқарар һаләт.

Сүпәт [парсчә, әрәбчә] һәқиқәт; һәқ, чин, һәқиқий:-бәрһәқ, бәрһәқ, кевирахун имамниң сөзини тәстиқлиди.

«Бәзлимәк» пеилиниң өмлүк дәриҗиси.

Риқабәтләшмәк, мусабиқиләшмәк, муназириләшмәк: хатип ейтқан арзуси шәһәр муәккили чүшәнмәй турупла мәлум сорундикиләр билән бәс талашқан.

Исим. Диалект. Бәш бармақ.

Бирәр ишқа әстайидил киришмәк, нийәт қилмақ, ирадә турғузмақ.

<تىل> Ениқсизлиқни билдүридиған алмаш. Мәсилән: аллиқачан, алликим, аллиқандақ, қайсибир, палани, бирмунчә.. .

Исим [бәл + бағ] ①бәлгә бағлайдиған пота. ②Ат-улағларниң егәр вә мөлилириниң үстидин бастуруп бағлайдиған йаки һарвиниң шотисини көтүрүп туридиған тасма. ③Һәр нәрсиниң оттура қисмидин өткән дәп пәрәз қилған сизиқ, һалқа: иссиқ бәлвағ. Орман бәлвеғи.

Исим [әрәбчә] вәдә берип әл болуш, тәвәликигә өтүш: бәйитини қобул қилмақ. Бәйәт қилмақ.

Исим [әрәбчә] <ئەدەبىيات> Уйғур шеирийитидики аруз вәзниниң һәрбир түри.

Исим [парсчә] <ботаника> мурәккәп гүллүкләр аилисигә тәвә көп йиллиқ, саман ғоллуқ өсүмлүк. Хушбуй пурайду; гүли тебабәтчиликтә дора қилиниду, ичини йумшитиш, йәлни тарқитиш, меңә вә пәйни қуввәтләндүрүш, сүйдүк, һәйзләрни маңдуруш, сүт көпәйтиш қатарлиқ роллири бар. Төвәндики учурлар «издә қамуси» архиплиридин елинди: Исим [парсчә] <ботаника> бабунәниң гүли вә пүтүн чөпидин ибарәт. -Әс-ли -өсүм-л-үк-и баб-унә (Matricaria Chamomilla) ди-н -и-б-арәт. Бу өсүмлүкниң гүли «гүли бабонә» намида, йилтизи «бих бабунә» намида дориға ишлитилиду. Хусусийити Ғәйри тәбиий бәлғәм хилитни пишуруш, ишшиқ қайтуруш, йәл һәйдәш, йаллуғ қайтуруш, тосалғуларни ечиш ашқазан меңә, пәйләрни қуввәтләш, сүйдүк вә һейизни раван қилиш, ағриқ пәсәйтиш қатарлиқ хусусийити бар. Вәкил характерлик пишшиқ дора йасалмиси Җавариш бабунә, бабунә йеғи , маддитул һайат. Үнүмлүк тәркиби Пүтүн өсүмлүк вә гүли тәркибидә учучан май бар. Асаслиқ тәркиби ғамазолин (Chamazuilene), проазолин (Prozulene), фарнесини (Farnesene), матирикарин (Matiricarin), ротин (rutin) бар. Дорилиқ орни Өсүмлүк гүли вә пүтүн чөпи. Орунбасари Иклилмилик , ақ...