Пеил. Айәм күни айәмни мубарәкләп кәлмәк йаки бармақ: бүгүн һарпа, әтә һейт, мән җиқла саңза салдим. Униң үстигә қизим айәмләп бир дәстә саңза елип кәпту.

Кишиләрниң мәлум шәйигә, вәқә, һадисиләргә болған тонуши, тәпәккури, чүшәнчиси: бу паалийәтләр арқилиқ йашларниң аң-пикри техиму ечилди.

Кишиләрниң шәйиләргә болған чүшәнчиси вә сезиш қабилийити: илғар идийиви аң-сезим һәммә йәрдә бих уруп, демократик һәрикәтләр әвҗ алмақта.

Аң сәвийиси бар, аң-сәвийигә игә болған: у хели аң-сәвийилик адәм.

Кишиләрниң шәйиләргә болған чүшәнчиси вә шу һәқтики билими: аң сәвийисини йуқири көтүрмәк.

1. Исим ①пикир қилиш қабилийити, әқилидрак: адәмниң еңи униң өсүшигә әгишип тәдриҗий тәрәққий қилип бариду. ②Иҗтимаий турмушқа болған чүшәнчә; сәзгүрлүк: сийасий аң. Синипий аң. ③Роһий дунйа, мәнивилик: мадда бирләмчи, аң иккиләмчи. ④Нуқтиинәзәр: сотсийалистик аң. Коммунистик аң. 2. Исим. Овлинидиған барлиқ җандарлар: маңатти йол бойи нахшилар товлап, маңатти учриған аңларни овлап.

Исим. Овчи: аңчи аң гөшини йемәй туруп өз гөшини йәр (мақал).

Сүпәт ①еңи йоқ, аңға игә әмәс, әқил идраксиз: аңсиз һайван. Аңсиз җанлиқлар. ②Билимсиз, чүшәнмигән, билим-сәвийиси төвән, қалақ; мәдәнийәтсиз: идийиви, сийасий тәрбийини йалғуз аңсиз кишиләргила әмәс, бәлки аңлиқ зийалиларғиму ишләш керәк. ③Мәқсәтсиз; қарисиға, тәхминән: улар аңсиз һалда бу һәрикәткә қатнашти.

Исим ①аңниң йуқлуқи, билимсизлик: мәдәнийәт җәһәттики наданлиқ сийасий җәһәттики аңсизлиққа елип бариду. ②<پسىخولوگىيە> Өзи билмәй, мәқсәтсиз елип барған һәрикәт.

Пеил. Чүшәнмәк, билмәк, сәзмәк, һес қилмақ: ана қизидин:-бирәр нәрсини аңқиралидиңму?-Дәп сориди.

Сүпәт. Әс-һошини дәрһал йиғип алалмайдиған, гәпкә дәрһал чүшинип кетәлмәйдиған; бихуд, дөт: аңқав адәм.

«Аңқавлашмақ» пеилиниң мәҗбурий дәриҗиси.