Исим ①қилиқсизлиқ: бәтқилиқлиқ қилмақ. ②Ғәйрий әр-айаллиқ мунасивәт: икки лүкчәк айшәмләрниң кәйнигә киривалған һәм қизға бәтқилиқлиқ қилишқа урунғанда җазасини тапти.

Сүпәт [парсчә] ①карға кәлмәйдиған, иштин чиққан, керәксиз: деһқан хиҗаләт ичидә:-тәқдирни тәкбир бузди, дегәндәк, мениң пиланимни балам бәткәрдә қиливәтти. ②Йаман ишларни қилиштин йанмайдиған, қәбиһ, иплас:-йоқал бу йәрдин бәткәрдә!-Дәп қоғлиди ахунум.

Сүпәт [парсчә] диалект. Вапа қилмайдиған, бивапа, вапасиз.

Сүпәт [парсчә] һәркимдин, һәрбир иштин гуман қилидиған, һәркимгә, һәр нәрсигә шүбһә билән қарайдиған; гуманхор: гәр мени «оғри» десә пүткүл җаһан, паклиқимдин қилчә қилмаймән гуман. Бәтгуманлар тутса мени «оғри» дәп, бундин артуқ дәрдму болмайду маңа.

Исим. Гуманхорлуқ: бәтгуманлиқ қилмақ.

Сүпәт. Бети бар: 100 бәтлик оригинал. 500 Бәтлик китаб.

Исим. Уруш қораллириниң кәйни қисмидики оқни етилидиған орунға иттирип, тәпкә бесилған һаман етилидиған қилип орунлаштуруп беридиған һәрикәтчан бөләк: у бәтләклик тапанчиларниң парқириған бәтлигүчлиригә көз йүгүртүп, хәвп астида қалғанлиқини чүшәнди.

Пеил ①қоралға оқ селип етилидиған һаләткә кәлтүрмәк; оқлимақ: тапанчини бәтлимәк. ②Қариға алмақ, тәңлимәк, удуллимақ, чәнлимәк: садиқ бовай мениң хатирә дәптиримни йиғиштурмай, қәлимимни бәтләп турғанлиқимни көрүп:-йолдаш мухбир, саңа йәнә немиләр керәк иди ? Дәп сориди.

«Бәтлимәк» пеилиниң мәҗбурий дәриҗиси.

«Бәтлимәк» пеилиниң өмлүк дәриҗиси: мәнсур шаңйониң йол башлиши билән черикләр милтиқлирини бәтлишип, қәдәмлирини еһтийат билән басмақта иди.

Сүпәт ①бәтләп қойған, оқ бесилип етишқа тәййарланған; бәтләнгән, оқланған: партизан башлиқи оқ бәтләклик милтиқни дилбәрниң қолиға бәрди. ②Қариға елинған, қаритилған, тоғриланған: саңа бәтләклик турған йүз миңлиған қисас истовуллирини әң алдин сезидиғансән?

«Бәтлимәк» пеилиниң мәҗһул дәриҗиси: җүмә турупкини тутқан һалда кәйнигә бурулуп, садиқниң қолидики тапанчиниң өзигә бәтлинип турғанлиқини көрүп, чирайи татирип кәтти.