«Бәлгилимәк» пеилиниң мәҗһул дәриҗиси: бу иш шундақ бәлгиләнди.

[Парсчә] ①исим. Бекитилгән, михланған җай: чин ашиқлар чақар қәпәс бәндини, ишәнгин әй қәмәршаһ дәрдиң түгәйду. ②Исим. Бағлақ, солақ, түгүн, тузақ, қапқан: йа бир йаман дәрдкә қалди, йаки уни бәндкә салди, йа зинданға солап алди, нә болди йарим кәлмиди. ③Исим. Әсирлик, тутқунлуқ һалити: мән пут-қолум азадә болғини билән қәлбим бәнд қилинған, кишәнләнгән адәммән… ④сүпәт. Бирәр иш билән мәшғул, бош әмәс: у җиддий иш билән бәнд иди. ⑤Исим. Бирәр нәрсигә берилгәнлик, мәптунлуқ йаки униң тәсиригә елинғанлиқ: тәсирлик искирипка күйлири йәнила мени бәнд қилалмиди. ⑥Сүпәт. Бағланған, муптила болған: әй җапа дәстидә сәргәрдан йигит, нәдисән, төһмәткә бәнд, қурбан йигит? ⑦Исим [парсчә] қапийә, ритим вә мәзмун җәһәттин өзара бағланған шеирий парчә: бир бәнд шеир....

Исим «ботаника» йопурмақ вә ғоллири сериқ өсидиған бир хил өсүмлүк. Топлишип өсиду; сериқ чечәкләйду; мал бәк йәйду.

Рәвиш [парсчә+әрәбчә] ①һузурлинип, раһәтлинип, бималал: у кечичә дадиси билән бәһузур муңдишиду. ②Тосқунсиз, пәрва қилмай, хатирҗәм: бәһузур ойнимақ.

«Баблимақ» пеилиниң өмлүк дәриҗиси: -бу мунапиқ ипласни батурлар таза баблишипту-дә!-Деди сақили қардәк ақарған бир мойсипит киши зунунниң һазирқи һалитигә қарап.

«Батнимақ» пеилиниң өмлүк дәриҗиси: улар хелидин бери бир-бири билән батнишип йүриду.

Сүпәт ①баҗдин халий, баҗ-селиқ төлимәйдиған, баҗ елиш мәни қилинған: баҗсиз район. ②Техи баҗ төлимигән, баҗ елинмиған, баҗ мәҗбурийити ада болмиған: чегридин баҗсиз киргүзмәк.

Исим «дин» ①дуа оқуп, дәм селип кесәл давалиғучи киши. ②Туғ бағлап, пери ойниғучи; перихон:-наму әмалим йирақ-йеқинға пур болди,-деди бахши йағлиқида қалған нанниң увақлирини терип кап етип. ③Исим. Бүркүт, қарчиға, лачин қатарлиқлар билән ов овлайдиған киши; қушчи: қуш бахшиси. Исим. Бүркүт, қарчиға, лачин қатарлиқлар билән ов овлайдиған киши; қушчи: қуш бахшиси.

Исим [парсчә] «йезиқ тили» мәй, ичимлик: та қийамәт чиқмиғай кәйпи муһәббәт бадиси, йариниң шәвқи җамали шәмиғә пәрванә гүл.

Исим. Бүкбарақсан орманлар билән қапланған һаләт, шундақ җай: или йоли бостанлиқ, барақсанлиқ гүлбағлиқ. Йүрикимдә сақлақлиқ, йарим бәргән қолйағлиқ.

Исим. Диалект. Игилик ишлирини башқурғучи киши; ғоҗидар.

Исим ①бар болуш: китаб барлиқи бар, лекин бу йәрдә йоқ. ②Мәвҗутлуқ, һасил: гәрчә шараитниң мунасивити наһайити чоң болсиму, лекин шараитни кишиләр барлиққа кәлтүргән. ③«Пәлсәпә» обйектип дунйа, пүтүн аләм, мәвҗудат: материйализм омумән барлиқ аңға әмәс, аң барлиққа бағлиқ дәп қарашни тәләп қилиду. ④Исим. Адәмниң пүтүн вуҗуди, өзигә қарашлиқ һәммә нәрсиси: барлиқини тәқдим қилмақ. ⑤Сүпәт. Һәммә, җими, пүткүл, омумий: дәрс өтүш-барлиқ оқутуш паалийәтлириниң мәркизий һалқиси.