«Арилаштурмақ» пеилиниң өмлүк дәриҗиси.

«Арилашмақ» пеилиниң мәҗбурий дәриҗиси: алимҗан арилап чокини силкип-силкип чөпни сәй билән арилаштуруп қойатти.

Тәртипсиз, бирбирини пәрқ етип, аҗритип болмайдиған һаләттә: униң каллисидики хийаллар арилаш қурилаш болуп кәтти.

Сүпәт ①икки йаки униңдин артуқ нәрсиләр қошулған: арилаш талалиқ тоқулма. Арилаш йәм-хәшәк. ②Тәркибидә болған, өз ичигә алған: атамниң тәнә арилаш бу сөзи мени осал әһвалға чүшүрүп қойди.

«Арилимақ» пеилиниң мәҗбурий дәриҗиси: у мени мәйданниң кәңри сала етизлирини арилатти.

Аридин мәлум вақит өткүзүп, бәзи-бәзи, бирә-бирә, анда-санда: асим гойа: «сөзлисиңизчу» дегәндәк арилап-арилап маңа қарап қойатти.

Сүпәт. Арифметикиға аит, арифметикиға йатидиған; арифметика қаидисигә асасланған: арифметикилиқ қатар. Арифметкилиқ әмәлләр. Ариғметикилиқ мәсилә.

Исим [русчә«грекчә] математикиниң санлар үстидики аддий һесабларни һәмдә улар үстидә беҗирилгән әмәлләрни өгинидиған қисми; һесаб.

Исим. Өчкән йанар тағлар орнида һасил болған йаки йәр астидики минералларниң иссиқлиқ чиқиришидин һасил болған, температуриси шу йәрдики муһитниң йиллиқ оттуричә температурисидин йуқири болған булақ сүйи йаки һор көтүрүлүп туридиған орун.

Исим. Арисалди һаләт: у арисалдилиқта қайаққа меңишини биләлмәй, шу йәрдила туруп қалди.

①Сүпәт. Қандақ қилишни, немә қилишни билмәй қалған; иккиләнгән: арисалди киши.＊Арисалди ешәкни бөрә йәпту (мақал). ②Сүпәт. Җиддийлик, алдирашлиқ пәсәйгән, бошиған: арисалди вақит. Арисалди пәйт. Арисалди мәзгил. ③Рәвиш. Қандақ қилишни, немә қилшни билмәй, иккилинип: арисалди болмақ.＊Униң соалиға:-йоқ дегили болмайду,-дәп арисалди җаваб бәрди йунус.

Рәвиш ①оттурисидин, ичидин: уни аридин қоғлап чиқиришти. ②Шуниңдин башлап, шуниңдин етибарән, шуниңдин буйан: мана мушу ишлар болуп аридин қанчилик вақитлар өттикин, илйас әпәнди бир кечидила туйуқсиз йоқилип кәтти.