«А» Билән Башланған Изаһлар

Апа

  0 201

Исим ①балилиқ йаки балиси бар айал; ана. ②Һөрмәт йүзисидин өзидин чоң айалларниң исмиға қошуп ишлитилиду: айимхан апа. ③Үчинҗи шәхс игилик қошумчиси қошулғанда бәзи әрләрниң өз хотунини атап чақиришини билдүриду: аписи! Балилар көрүнмәйдуғу? ④Қорқуш, чөчүшни билдүридиған имлиқ ролида келиду: өйниң ичидә бир қизниң «апа!«Дегән авази аңланди.

Апрел

  0 161

Исим [русчә<латинчә>] <астрономийә> ①бу қәдимки рим христианчилириниң каттивашлиридин бириниң исми. У миладийә календарини түзүшкә қатнашқанлиқи үчүн бу ай шуниң нами билән аталған. ②Миладийә календари бойичә 4-ай.

Ат

  0 232

1. Исим ①том туйақлиқларға мәнсуп сүт әмгүчи йирик иш һайвини: йейишлик ат һармас (мақал).＊Қериғанда ат тезики алтун көрүнәр (мақал). ②Атниң бешиға охшитип йасалған шаһмат уруқи: атни маңмақ. ③Он икки мөчәлдә йәттинчи йилниң нами: у ат йиллиқ.

2. Исим ①адәм йаки нәрсиләргә қойулған мәхсус исим: униң өгәй қизиниң ети һәҗәрхан, өз қизиниң ети патмихан икән. ②Нам, атақ: ат айлиханға, йол сариханға (мақал). ③Шан-шөһрәт, йахши нам; даңқ: йахшидин ат қалиду, йамандин дад қалиду (мақал). ④<тил-йезиқ> шәйиләрниң намини билдүрүп, «ким? Немә?«Дегән соалларға җаваб болуп келидиған сөз түркүми ,«исим«му дейилиду: атақлиқ ат. Түрдәш ат.

Аҗратмақ

  0 151

Пеил ①«аҗримақ» пеилиниң мәҗбурий дәриҗиси: һейтахун қочқарниң терисини аҗритип, алма шехиға асти. ②Пәрқләндүрмәк: қарап турған кишигә униң күлкиси билән йиғисини аҗритивелиш тәс иди .③Халас қилмақ, қутулдурмақ: бешимизда дүшмәнләр қиличини ойниитар, бу дозахтин нозукни қандақ бир җан аҗритар?! ④Бирәр мәқсәт үчүн атимақ, чиқармақ, бәлгилимәк: бу қетимқи паалийәткә идаримиз миң йүән аҗратти. ⑤Әһдини, никаһни бузмақ, мунасивәтни үзмәк: у қизини 15 йил өй тутқан еридин зорлуқ билән аҗритивалди. ⑥<بىئولوگىيە> Җанлиқ организмлар тенидики бәзи һүҗәйрә, тоқулма йаки әзалар мәлум аҗралмиларни айрип чиқармақ.