①Сүпәт. Бирәр әлгә мәнсуп, бирәр мәмликәткә тәвә: чәт әллик мухбир. ②Сан. Онниң бәш қетим қошулушидин һасил болған сан: әллик йаш.

Исим [әл+йатқу] әл айиғи бесиққан, әл йатидиған вақит: биз әлйатқуда шәһәргә йетип кәлдуқ.

Исим [әрәбчә] ①җисманий азаб, ағриқ: әләм күриши.＊Нийаз узақ йилғичә кесәл азабини тартип өмри әләм билән өтти. ②Роһий азаб, дәрд-һәсрәт: әләм болмақ. Әләм тартмақ. Әләм чәкмәк. ③Қәст, өч, қисас:. Сиз бикардин-бикар шунчә аччиқлап кетипсиз, униңдин алалмиған әләмлириңизни мәндин алмақчиму? ④«Дин» шәриәт йоли билән чиқирилған пәтивани тәстиқлайдиған йаки рәт қилидиған диний зат; баш мупти, диний өлима: әләм ахунум. ⑤Байрақ, туғ: әләмләр көрүнүп, думбақ авази аңлинип туратти. ⑥Мазарларни тавап қилғучилар тәрипидин шу мазарларға есилған лата.

Сүпәт [әрәбчә] көзи көрмәс; қариғу: хуршидә момайниң немә үчүн әма болуп қалғанлиқини инчикиләп соридим.

Исим [әрәбчә] ①буйруқ, пәрман, йарлиқ: әмр қилмақ. ②Ихтийар, ихтийарлиқ; илик; никаһ: әмригә алмақ. Әмридә сақлимақ.

«Әмләтмәк» пеилиниң мәҗһул дәриҗиси.

Риайә қилмақ, иҗра қилмақ, асасланмақ: сәлим раст сөзлүк адәм. У ләвзигә чоқум әмәл қилиду.

Исим. Әмәлийәткә асаслиниш, әмәлийәтни үстүн көрүш, әмәлий тәҗрибидин өткүзүш.

Сүпәт. Әнбири бар, әнбәр пурап туридиған: йол бойи кәлдим самаға йөлинип, мүшки-әнбәрлик һаваға чөмүлүп.

«Әндикмәк» пеилиниң мәҗбурий дәриҗиси: асмандин чүшкәндәкла туйуқсиз пәйда болған бу чирайлиқ қизниң хуш тәбәссуми қадирниң йүрикини ихтийарсиз әндиктүрүвәтти.

Пеил. Әнсиз һаләткә кәлмәк, әнсизлик һес қилмақ: «апла, йамғур йағидиған болди!» Ришит уста асманға қарап әнсизләнди.

①Исим. Қатарға қошулуш, айниш, көкләш, тутуш (өсүмлүк вә башқа җанлиқларға нисбәтән): пәрвиш қилиш йахши болмиғанлиқи үчүн, һәр йили көчәт қойулсиму, әй болмай кәлгәниди. ②Күч-қуввәт, озуқлуқ, оғут: әй бәрмәк. Әй қилмақ. ②Имлиқ сөз «йезиқ тили» зоқлиниш, һайаҗанлиниш, һесдашлиқ, ғәзәплиниш, пушайман қилиш қатарлиқ мәниләрни билдүрүп келиду, тилдики «һәй» билән тәң: салам, әй мойсипитләр, пешқәдәм устаз! Баһар бостанида сайрайли хуш аваз!