А

Асассиз

Сүпәт ①йетәрлик асаси болмиған, дәлилләр билән мустәһкәмләнмигән, испатланмиған, испатсиз: бу гәпни аңлиған түлкә бөригә учрап:-өчкиләр қилчә асассизла намиңизға тил тәгкүзишиду, -дәпту. ②Сәвәбсиз, мәқсәтсиз: мени һәм вақтинчә ташлап қойғини әмәскән асассиз һәмдә сәвәбсиз. Бу демәк үмидниң учқуни әмма, үмидму гүллимәс әҗирсиз-тәрсиз. ③Зөрүрийити йоқ, қуруқ; һаҗәтсиз: лекин сәмәт бу әндишини асассиз дәп һесаблайтти.

Астрофизика

Исим [русчә«грекчә] «астрономийә» астрономийиниң бир тармиқи. У физикилиқ түрлүк усуллар вә нәзәрийиләр арқилиқ асман җисимлириниң физикилиқ хусусийити, химийилик түзүлүши, қурулмиси, пәйда болуши, йоруқлуқи, массиси, чоң-кичиклики, температуриси, магнит мәйдани, зичлиқи, қурулмиси, химийилик тәркиби, қуйаш вә турғун йултузларниң енергийә мәнбәси қатарлиқларни тәтқиқ қилиду.

Асман

Исим [парсчә] «астрономийә» ①йәр үстидә гүмбәз шәклидә көрүнүп турған һава рәң бошлуқ; пәләк, көк: асман йирақ, йәр қаттиқ ) мақал). ②Көчмә мәнидики сөз. Наһайити йуқири, егиз: османниң учурған айропилани тезла асманға көтүрүлүп, моллақ етишқа башлиди.

Ашиқ

Исим [әрәбчә] ①биравни интайин йахши көрүп униңға хуштар болуп қалған, муһәббәт қойған киши: ашиққа бағдат йирақ әмәс (мақал). ②Көчмә мәнидики сөз. Бирәр нәрсини йахши көрүп қалған, униңға берилгән киши: гүлгә ашиқ болғиним үчүн, гүл теридим көңлүм беғиға. Вуҗуудумни әйлидим тупрақ, томурумни четип шехиға. ③Тәрки дунйа һалда барлиқини худаға беғишлиған, көпинчә ибадәтханиларда йетип-қопидиған, чач-сақаллири өстүрүлгән киши, дәрвиш

Аға

Исим ①ака: биз аға-ини үчимиз үч хил характергә игә идуқ, шуңа ақивәтму үч хил болди. ②Өзидин чоң, туғқандәк йеқин, қәдирдан киши: кетәйлуқ аға-инилар, аманлиққа бәл бағлап. ③Тарихи сөз. Әлниң, йуртниң каттилири, чоңлири, һакимлири: аға бәгләр җаваб бәрдим, бүгүн ахир заман дәңлар, арман билән бәндә болдум, бәгләр сориса аман дәңлар. <④Тарих» муһим йаки алаһидә болған қурулуш-әслиһәләрни башқурғучи хадим, башқурғучи: ишик ағиси. Һәрәм ағиси.

Ағринмақ

Пеил ①рәнҗимәк, нарази болмақ, хапа болмақ: меһрибан әзизниң путини кесишкә оңайлиқчә көнмәйду вә бу ишта султандин ағриниду. ②Чидимаслиқ қилмақ: сәмәт нөвити кәлгәндә өзиниң қорсиқиға бирәр җиң гөш елип йейишкиму ағриниду.