«А» Билән Башланған Изаһлар

Астанә

  0 111

Исим [парсчә] ①бирәр йәргә кириштики бесип өтидиған җай, орун; босуға: сериқ йүзүмни астанәңгә қоймақтин мурадим шу, болай дәймән гүзәл бойнуңға салған кәһривайиңмән. ②Пайтәхт: гәрчә айрип турсиму аримизни тағ-дәрйа, астанида турғандәк һес қилимән өзүмни. ③Өй, дәргаһ, қараргаһ: җаһанға көз ечип сәндә туғулдум, бу мениң бәхтим, тепилмас мән үчүн сәндәк һайат астаниси йәкән. ④Турпандики вә йәнә қумулдики бир җайниң исми.

Ассимилйатсийә

  0 114

Исим [русчә<لاتىنچە>] ①<بىئولوگىيە> Өсүмлүк йаки җанлиқ организм паалийити җәрйанида сирттин қобул қилинған маддиларниң өзлишиши, сиңиши, һәзим болуши, өзләштүрүлүши, сиңдүрүлүши. ②Бир милләтниң иккинчи бир милләт өрп-адәтлирини, мәдәнийитини вә тилини өзләштүрүши нәтиҗисидә униңға қошулуп бир болуп кетиши. ③<تىل> Тилда охшимайдиған, әмма өзара йеқин икки тавушниң бир-биригә тәсир қилиши нәтиҗисидә, биринчиси иккинчисигә йаки иккинчиси биринчисигә охшап кетиши.

Асмақ

  0 118

1. Исим ①алма, нәшпүт, җигдә, үзүм. Қатарлиқ мевиләрниң мевилигән җайи билән мевисиниң тутишидиған қисми йаки сапиқи. ②Мевә асидиған асқу: бир үчкидә йетилгән қош меғиз болди, бир асмаққа есилған қош алма болди.

2. Пеил ①бирәр нәрсини асти йәргә тәгмәйдиған һаләттә бағлимақ, илмақ, саңгилатмақ; бекиитмәк, орунлаштурмақ: марҗан асмақ. Қилич асмақ. Милтиқ асмақ. ＊Өчкини өз айиғи билән асар (мақал). ②Көчмә мәнидики сөз. Бойниға сиртмақ селип өлтүрмәк: дарға асмақ. ＊Машиничи һакимға: «җоһутни азад қилиң, униң орниға мени есиң!» Дәпту.

Ашундақ

  0 104

Алмаш [аву+шундақ] ейтип өтүлгән йаки көрситилгән нәрсигә охшайдиған йаки шуниңға охшаш: гоминдаңчилар ашундақ һәйвилиригә қаримай бу йәрдинму худди увиси чувулған чүмүлидәк питирап қечишқа башлиди.