Йимирмәк

①Пеил хемир қатарлиқларни әйләп пишурмақ, қол билән муҗуп әйлимәк, пишурмақ: хемирни йимирмәк. ②Қаттиқ нәрсиләрни қол йаки мунасивәтлик әсваблар билән сиқип, муҗуп езип увимақ, езилгән, муҗулған, увақ һаләткә кәлтүрмәк: у деңиз саһилида олтуруп, бир қоли билән ташни йимирип увап, йәнә бир қолини қумға патурупту. ③Қаш-көз, ләв қатарлиқ әзаларни пүрүштүрмәк, пүрмәк йаки йеник түрмәк: -һә, бу немә дегиниңиз?-Дәпту шаһ қашлирини йимирип. *У қапқара, инчикә бурутини йимирип олтуруп, гәп башлиди. *-Саңа немишқа тәң иди, -деди мәшурахун калпукини йимирип, -түгәп кәтсә, тепип беридиған адәм мән әмәсму? ④Көчмә мәнидики сөз. Бирәр гуруһ, тәшкилат, һакимийәткә охшаш җәмийәткә тәсир көрситиватқан иҗтимаий күчни ағдурмақ, йоқатмақ, йаки уни түрлүк васитиләр билән әслидики күч-қуввитидин мәһрум қилмақ, аҗизлаштурмақ, ғулатмақ, вәйран қилмақ: қәтий тәдбир...

Давамини оқуң!

Йимирилмәс

Сүпәт. ①Йимирилмәйдиған, йимирилип кәтмәйдиған.

②Мустәһкәм, мәзмут, һәрқандақ җайда, һәрқандақ әһвалда бузулмайдиған, езилмәйдиған, йеңилмәйдиған, ағдурулмайдиған, ғалиб: буниңдин кейин биз барлиқ чарә-тәдбирләрни қоллинип, хәлқ армийисини мәңгү йимирилмәс орунға игә қилишимиз лазим. *-Биз йимирилмәс күч болуп уйуштуқ,-деди әнвәр җиддий һалда.

Йимирилмәк

①«Йимирмәк» пеилиниң мәҗһул дәриҗиси: у шахтики чечәкләрни елип бир увилиғаниди, һелиқи чечәкләр йимирилип, кичиккинә бир калләккә айлинип қалди. *Әшрәп бовайниң көзлири парқирап, қелин калпуклири күлкидин йимирилди. ②Көчмә мәнидики сөз. Аҗизлашмақ, һалидин кәтмәк, вәйран болмақ, йоқалмақ: тамларму харабидәк болуп кәткән-сувақлири пүтүнләй чүшүп, йимирилишкә башлиғаниди. *Йигитниң өзигә михтәк қадалған отлуқ көзлири алдида, қизниң җасарити йимирилди. *Әхтәмләрниң тойи йезилар еғир иқтисади йимирилишни баштин кәчүрүватқан пәйткә тоғра кәлгәниди. ③Көчмә. Бирәр иҗтимаий түзүм, һакимийәт йаки һоқуқ тутуватқан гуруһ, шәхсләр вәйран болмақ, йоқалмақ, ағдурулмақ, әслидики имтийаздин мәһрум болмақ: феодаллиқ чоң аилә түзүми муқәррәр йимирилди. *У «көрүп туруңлар, силәрниң йимирилидиған күнүңлар әтила йетип келиду» дәп ойлиди. ④Йәргә мәһкәм чаплашмақ, йәргә мәһкәм орунлашмақ (олтуруш һәрикити һәққидә): у әмди йимирилип олтуруп,...

Давамини оқуң!

Йимирилиш

①«Йимирилмәк» пеилиниң йәнә бир хил исимдиши.

②«Геологийә» узун муддәтлик шамалниң йалиши, аптапта қелиш, һөл-йеғинларниң нәмдәп йалиши, организмларниң бузулуши қатарлиқ тәсирләр нәтиҗисидә, йәр постиниң йүзидики вә йәр постини тәшкил қилған һәр хил тағ җинслириниң бузулуп вәйран болуши йаки өзгирип кетиши.

③«Физика» бир атом йадросиниң массилири охшашрақ болған икки йадроға бөлүнүш җәрйани.

④«Физика» радиоактип нуклидларниң радиоактип зәрричиләрни радиатсийиләп чиқириш арқилиқ башқа бир хил нуклидқа өзгириш җәрйани, турақсиз асасий зәрричиләрниң өзлүкидин йеңи зәрричиләргә өзгириш җәрйаниму йимирилиш дәп атилиду.

⑤«Химийә» крстал һидратларниң өй температурисида вә қурғақ һавада крстал сүйиниң бир қисмини йаки һәммисини йоқитиш һадисиси.

Йимирилиш Пости

«Геологийә» йәр пости ул җинсиниң йимирилгән үсти қәвити. Йәр пости үсти қәвитидики җинслар йимирилиш тәсиридә бузулуп, уларниң әслидики орнида йумшақ дөвиләнмиләр шәкиллиниду. Адәттә у аҗиз йимирилгән зонна, күчлүк йимирилгән зонна, қалдуқ қатлам, қалдуқ топа қатарлиқларни өз ичигә алиду.

Йимирилиш Роли

«Геологийә» йәр постиниң сиртқи қатлимидики тағ җинслирида атмосфера, су вә җанлиқлар қатарлиқ ташқи күчләрниң узақ мәзгиллик тәсири түпәйлидин йүз беридиған бузулуш роли. У физикилиқ йимирилиш роли вә химийилик (химийәлик) йимирилиш ролини өз ичигә алиду.

Зағра Нан

Зағра нан

Зағра нан – нанниң бир түри болуп, қонақ унини асаслиқ материйал қилип тәййарлиниду, қуруқ болуп, узақ сақлашқа болиду. Тәййарлаш усули: 1. Қонақ униға туз қуйуп, қизиқ суда хемир йуғуруп, хемир совуғанда хемиртуруч, ушшақ тоғралған кава арилаштуруп, бир саәт қойуп болдурулиду. Андин 140-200 сәр чоңлуқта зовула үзүп ақ унда қурғунлап, икки сантиметир қелинлиқта нан йасап, йүзигә пичақ йаки түкчә билән чапрас бәлгә урулиду. 2. Қизитилған тонурға йеқип җөвәндә нанға охшаш қилип пишурулиду. Пишуруш вақти узунрақ болиду. Бу нанни қәшқәр вә хотәнниң көпинчә йәрлиридә су вә туз билән йуғуруп хемирни болдурмайму йақиду. Асаслиқ материйали: қонақ уни бәш килограм, туз мувапиқ миқдарда, су икки йерим килограм, ақ ун 500 грам, аш кависи бир килограм, хемиртуруч 175 грам. Зағра...

Давамини оқуң!

Җалалидин Бәһрам

Җалалидин Бәһрам

Җалалидин Бәһрам 1942-йили 8-айниң 16-күни Уйғур дийариниң ғулҗа шәһридә һөнәрвән (тиккүчи) аилисидә дунйаға кәлгән. Униң атиси бәһрам әпәнди уста һүнәрвән болупла қалмай, бәлки или нахшилирини һәқдадиға йәткүзүп ейтидиған хәлқ нахшичиси һәм рәссам иди. У мәрипәтпәрвәр адәм болуп, хуш-пеиллиқ вә чақчақчилиқ билән алаһидә көзгә ташлинип туратти. У зерәк һәм тетик чоң болуватқан оғлиға хәлқ -чөчәклири вә дастанлирини чоңқур һессийат билән сөзләп берәтти. Шундақла униңға һәрхил рәсимләрни көрситип, рәссамлиқниң сеһри-күчини тәрипләйтти. Шуңа, Җалалидин Бәһрам: «мениң йумран қәлбимгә әдәбийат-сәнәт уруқлирини чечип, рәссамлиқ вә әдәбийат бихлирини йетиштүргән атамни һәр даим мәмнунийәт билән әсләймән…» дәйду. Оқуш вә хзмәт һайати Җалалидин Бәһрам 1950-йилдин 1954-йилғичә ғулҗа шәһиридики «рошән» башланғуч мәктипидә, 1954-йилдин 1957-йилғичә или оттура мәктипидә оқуған. Рәсим куржуки, әдәбийат...

Давамини оқуң!